buôn lậu thuốc lá

Các đối tượng tìm đủ mọi phương cách như ngụy trang trong rau cải, thùng xe, tập kết số lượng nhỏ,… để “tuồn” thuốc lá lậu qua biên giới.

Sau thời gian tạm lắng do dịch Covid-19, những tháng đầu năm 2022, tình trạng buôn lậu thuốc lá tại khu vực biên giới phía Tây Nam tiếp tục nóng trở lại.

1.240 bao thuốc lá nhập lậu được ngụy trang trong giỏ đồ hàng hóa thiết yếu đã được lực lượng chức năng tỉnh Vĩnh Long phát hiện và thu giữ.

Vừa qua, Báo điện tử Công Thương nhận được một số thông tin phản ánh của bạn đọc về những vấn đề như tình trạng buôn lậu thuốc lá tại tỉnh An Giang vẫn phức tạp

Do lợi nhuận cao, các đối tượng buôn lậu thuốc lá liên tục sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi nhằm qua mặt lực lượng chức năng, đặc biệt là trà trộn với nhiều loại hàng hóa khác, hoặc cất giấu trong các thùng carton chứa vật tư, trang thiết bị y tế...

Để chống thuốc lá lậu hiệu quả, trong thời gian tới nhiều ý kiến cho rằng Việt Nam cần có nhiều nguồn lực hơn để thắt chặt kiểm tra ở vùng biên giới và giám sát thị trường ở các tỉnh này.

Để chống thất thu ngân sách cũng như góp phần giảm tiêu thụ thuốc lá, gần đây nhiều ý cho rằng Việt Nam phải tính toán lại phương thức đánh thuế tiêu thụ đặc biệt đối với mặt hàng khá đặc thù này.

Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo Quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (BCĐ 389), dù đã có sự vào cuộc mạnh mẽ của các lực lượng chức năng, số vụ buôn lậu thuốc lá được phát hiện, bắt giữ trong thời gian qua chỉ chiếm tỷ lệ khiêm tốn so với thực tế. Đặc biệt vào dịp cuối năm, buôn lậu thuốc lá lại gia tăng và có những diễn biến phức tạp, nhất là tại các tỉnh biên giới.

Việc thuốc lá nhập lậu còn phổ biến tiếp tục dấy lên lo ngại về tình trạng xâm phạm sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp sản xuất trong nước cũng như các hiểm họa về sản phẩm kém chất lượng, gây ảnh hưởng cho sức khỏe người tiêu dùng.

Theo đánh giá của cơ quan chức năng, kể từ khi Quyết định số 27/2020/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định về danh mục hàng hóa nhập khẩu không được gửi kho ngoại quan có hiệu lực, tình trạng hàng hóa, nhất là thuốc lá và rượu mạnh nhập khẩu theo hình thức tạm nhập tái xuất để tuồn vào thị trường nội địa đã giảm hẳn.

Hàng lậu, hàng giả vẫn đang là mối đe dọa ngày càng tăng, gây ảnh hưởng đến quyền sở hữu trí tuệ của thương hiệu và người tiêu dùng. Vì vậy, việc thắt chặt chế tài, quy định xử phạt là thực sự cấp bách để đảm bảo vệ lợi ích chính đáng của doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Do chưa có khung pháp lý rõ ràng và cộng thêm việc hiểu chưa đúng về thuốc lá thế hệ mới đã dẫn tới thực trạng buôn lậu thuốc lá thế hệ mới tràn lan trên thị trường, gây thiệt hại không nhỏ cho cả ngân sách lẫn người tiêu dùng.

Để kịp thời khuyến khích, động viên tinh thần cán bộ, chiến sĩ, Thường trực Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Long An (Cục Quản lý thị trường tỉnh Long An) tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh quyết định thưởng nóng cho tập thể Công an thị xã Kiến Tường sau 2 vụ bắt giữ gần 90.000 bao thuốc lá điếu nhập lậu vừa qua.

Mọi sản phẩm thuốc lá đều gây hại, vì vậy, các tổ chức y tế kêu gọi những đối tượng không hút thuốc cần tránh xa mọi sản phẩm thuốc lá. Tuy vậy, khái niệm “thuốc lá” hiện nay đã thay đổi vì có sự khác nhau giữa các sản phẩm thuốc lá. Trong đó các sản phẩm thuốc lá không khói (thuốc lá thế hệ mới) được khoa học nhìn nhận là ít tác hại hơn so với thuốc lá điếu.

Gần đây nhiều quốc gia trên thế giới đã áp dụng luật bao bì thuốc lá trơn nhằm giảm loại bỏ hình thức quảng cáo nhãn hiệu trên bao bì, từ đó giảm tình trạng sử dụng thuốc lá. Tại Việt Nam dù chưa áp dụng song có không ít ý kiến lo ngại hình thức này có thể dẫn tới việc làm giả nhãn hiệu để bán các sản phẩm kém chất lượng, không rõ nguồn gốc, từ đó gây ảnh hưởng cho chính người sử dụng và làm thất thu ngân sách nhà nước.

Liên tiếp gần đây lực lượng chức năng TP. Hồ Chí Minh đã phát hiện nhiều xe khách ngụy trang chở hàng hóa thiết yếu để buôn lậu thuốc lá và một số sản phẩm hàng hóa khác qua chốt kiểm soát dịch tại huyện Củ Chi.

Từ năm 2017, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Công Thương xây dựng chính sách quản lý các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới gồm thuốc lá làm nóng (thuốc lá nung nóng), thuốc lá điện tử. Hơn 4 năm qua, quá trình xây dựng dự thảo chính sách đã được các bộ ngành dốc toàn lực triển khai và báo cáo lên Chính phủ. Việc sớm ban hành luật kiểm soát, quản lý đối với những sản phẩm này để dựa trên đó giải quyết các vấn đề ách tắc hiện nay, nổi bật là tình trạng buôn lậu của sản phẩm gây ra nhiều hệ lụy lên sức khỏe, đời sống là điều không chỉ xã hội mà các bộ ngành đều đang trông chờ.

Các tổ chức phòng chống thuốc lá đã góp phần hỗ trợ chính phủ các quốc gia trong công tác tuyên truyền tác hại, vận động cai bỏ thuốc lá cùng nhiều hoạt động liên quan đến chăm sóc y tế cộng đồng. Tuy nhiên, hoạt động tài trợ của các tổ chức này đã có sự lấn sân khi tác động vào chính sách của các nước đối với những sản phẩm thuốc lá không khói.

Nhiều năm qua, các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá làm nóng dù chưa được cấp phép nhưng nguồn cung ứng cho thị trường tại Việt Nam lại rất dồi dào từ nguồn hàng lậu, xách tay. Đến nay, chỉ có thuốc lá làm nóng là chịu kiểm soát của Luật phòng, chống tác hại thuốc lá, do có chứa nguyên liệu thuốc lá. Do vậy, việc quản lý sản phẩm này cần được thúc đẩy sớm để đẩy nhanh công tác phòng chống buôn lậu và ngăn ngừa giới trẻ tiếp cận với các sản phẩm thuốc lá khả thi và hiệu quả.

Khi cấp phép kinh doanh các sản phẩm thuốc lá làm nóng, các quốc gia như Mỹ, Anh, Nhật, Đức… đều có giải pháp kiểm soát nhằm hạn chế khả năng tiếp cận của giới trẻ. Trái với những quan ngại, dữ liệu thống kê cho thấy, tỷ lệ giới trẻ sử dụng các sản phẩm thuốc lá làm nóng dù vẫn có nhưng thấp hơn rất nhiều so với thuốc lá điếu hoặc đều là những đối tượng đã từng sử dụng thuốc lá trước đó. Việc áp dụng phương thức kiểm soát hiệu quả đã góp phần quan trọng vào việc ngăn giới trẻ tiếp cận các sản phẩm này.

Thuốc lá điếu đã cướp đi hàng triệu sinh mạng trên khắp thế giới và mang lại nhiều gánh nặng xã hội cho các quốc gia và đã đến lúc người hút thuốc cần có một sự lựa chọn tốt hơn trong tiến trình giảm thiểu tác hại thuốc lá và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Hiện nay, đã có 64 nước trên toàn cầu thương mại hóa thuốc lá làm nóng, trong đó có hơn 2/3 quốc gia nằm trong Công ước Khung về Kiểm soát Thuốc lá (Framework Convention on Tobacco Control – FCTC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Điều này cho thấy, một phần đáng kể các nước tham gia FCTC đã thay đổi chiến lược nhằm đẩy nhanh tiến độ giảm tác hại do thuốc lá điếu gây ra, mặc dù WHO hiện chưa hoàn toàn nhìn nhận về sự phù hợp các sản phẩm thuốc lá không khói đối với sức khỏe cộng đồng.

Do dịch Covid-19 và nhờ tăng cường kiểm soát của các cơ quan chức năng, hoạt động buôn lậu trên địa bàn tỉnh Tây Ninh hiện đã giảm so với trước nhưng diễn biến vẫn còn rất phức tạp, nhất là ở khu vục các cửa khẩu, đường mòn, lối mở qua biên giới.

Việc lựa chọn được loại hình sản phẩm có khả năng giảm thiểu mức độ phơi nhiễm của cơ thể người với các chất hóa học gây hại hoặc tiềm năng gây hại từ khói thuốc sẽ đặt kỳ vọng mang đến bầu không khí trong lành cho cộng đồng và cứu sống hàng triệu người. Đó là nguyện vọng của mỗi người dân và mỗi chính phủ vì một mục tiêu “giảm thiểu tác hại khói thuốc lá”.

Dù hoàn toàn không được phép mua bán nhưng thuốc lá điện tử (thuốc lá thế hệ mới) đã hiện diện trên thị trường gần 4 năm nay theo đường xách tay và buôn lậu. Chính vì thế, đã có nhiều hội thảo, ý kiến của các cơ quan quản lý với nhiều luận điểm đa chiều về việc cần sớm có chính sách quản lý các sản phẩm này. Vậy thực trạng thuốc lá điện tử ở Việt Nam như thế nào và các nước quản lý ra sao?

Tình hình buôn lậu thuốc lá những ngày cận Tết tại khu vực miềm Nam diễn biến phức tạp và gia tăng. Đây là nhận định từ các cơ quan chống buôn lậu và một kế hoạch chi tiết về tăng cường kiểm tra, kiểm soát thuốc lá lậu trên địa bàn đã được kích hoạt thực hiện trước, trong và sau Tết.

Từ đầu năm đến nay, các cơ quan chức năng phát hiện nhiều vụ buôn lậu thuốc lá giả nhãn hiệu đã được bảo hộ. Lượng thuốc lá giả này không chỉ làm thiệt hại cho doanh nghiệp mà còn trực tiếp gây hại cho sức khoẻ người tiêu dùng.

Trước vấn nạn nhập lậu, kinh doanh trái phép thuốc lá điện tử, thuốc lá làm nóng vẫn diễn biến phức tạp trong thời gian qua, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã yêu cầu các bộ, ngành quyết liệt tăng cường kiểm tra, kiểm soát ngăn chặn nhập lậu, đồng thời xử lý nghiêm các đường dây, ổ nhóm, các đối tượng đầu nậu, buôn bán thuốc lá nhập lậu theo quy định của pháp luật hình sự.

Từ đầu năm đến nay, lực lượng 389 tỉnh Long An đã kiểm tra và thu giữ gần 1,8 triệu gói thuốc lá nhập lậu, chủ yếu từ biên giới Campuchia.

Trong những ngày gần đây, tình trạng buôn lậu thuốc lá qua biên giới Tây Nam tiếp tục gia tăng khi nguồn nước lũ đang dâng cao trên các sông rạch trên địa bàn.