Đi qua nửa năm 2021 với nhiều biến động của đời sống kinh tế, xã hội trước làn sóng dịch Covid-19, ngoài công tác ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại (PVTM) do nước ngoài điều tra và áp dụng đối với hàng xuất khẩu của Việt Nam, Bộ Công Thương đã chủ động tăng cường sử dụng biện pháp PVTM để bảo vệ sản xuất trong nước.
Trong bối cảnh hiện nay, theo Cục Phòng vệ thương mại (PVTM), Bộ Công Thương, việc các nước ngày càng gia tăng điều tra, áp dụng các biện pháp PVTM đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam là một trong những trở ngại lớn đối với hoạt động xuất khẩu.
Theo danh sách cảnh báo sớm của Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương, hiện có nhiều mặt hàng, sản phẩm Việt Nam xuất khẩu tiếp tục có nguy cơ bị nhiều thị trường nước ngoài, đặc biệt là Hoa Kỳ áp dụng biện pháp chống lẩn tránh, gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp hoặc biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM).
Đó là khẳng định của chuyên gia kinh tế Lê Duy Bình - Giám đốc điều hành Economica Vietnam với phóng viên Báo Công Thương trước hiện tượng số lượng các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại (PVTM) của nước ngoài đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam gia tăng nhanh chóng trong những năm gần đây.
Ấn Độ hiện là một trong các quốc gia gia tăng điều tra áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng nhập khẩu từ các nước, trong đó có Việt Nam. Theo khuyến cáo, nếu bị áp thuế phòng vệ thương mại hàng xuất khẩu Việt Nam sẽ suy giảm lợi thế cạnh tranh, mất một phần hoặc toàn bộ thị trường xuất khẩu Ấn Độ vào tay các đối thủ cạnh tranh Ấn Độ và hoặc các quốc gia khác.
Nhiều biện pháp chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại, xuất xứ được tăng cường thời gian qua, tuy nhiên, nguy cơ này vẫn đang có xu hướng gia tăng do nguồn lực cho công tác này còn hạn chế; một số thị trường không ngừng đẩy mạnh bảo hộ và áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại.
Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) đang mở rộng cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị và sản xuất của thế giới. Tuy nhiên, trong một “sân chơi” kinh tế mở rộng, việc đối diện với các nguy cơ kiện phòng vệ thương mại là thách thức của doanh nghiệp. Do đó, nâng cao khả năng chủ động ứng phó về vấn đề này sẽ là “vũ khí” quan trọng để doanh nghiệp bảo vệ lợi ích chính đáng cũng như sẽ không ngừng lớn mạnh.
Số lượng về vụ việc điều tra phòng vệ thương mại đối với hàng hóa xuất khẩu Việt Nam thời gian gần đây đang có xu hướng gia tăng khi nền kinh tế hội nhập sâu rộng. Tuy nhiên, mức độ hiểu biết của doanh nghiệp Việt Nam về vấn đề này vẫn còn rất hạn chế, dẫn tới nguy cơ bị mất thị phần tại nhiều thị trường xuất khẩu lớn.
Gần 40% các vụ điều tra về phòng vệ thương mại thời gian qua tập trung vào ngành thép. Theo Cục Phòng vệ thương mại Bộ Công Thương, có nhiều nguyên nhân khác nhau khiến các vụ điều tra phòng vệ thương mại với ngành thép gia tăng thời gian qua, theo đó để ứng phó với các vụ điều tra này, cần sự phối hợp của cơ quan nhà nước, hiệp hội, doanh nghiệp…
Điều tra, áp dụng phòng vệ thương mại đối với đường mía nhập khẩu từ Thái Lan, đã có những tác động tích cực tới sản xuất đường trong nước. Tuy nhiên, nhập khẩu đường từ các nước ASEAN vào Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2021, cho thấy, có những dấu hiệu bất thường rất đáng phải quan tâm.
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, nhất là khi tham gia các Hiệp định thương mại tự do (FTA), việc hiểu rõ các quy định cũng như vận dụng các biện pháp phòng vệ thương mại là yêu cầu bắt buộc đối với cộng đồng doanh nghiệp.
Xu hướng bảo hộ và áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM) sẽ tiếp tục gia tăng, vì vậy, các doanh nghiệp có lý do để lo ngại và phải chuẩn bị sẵn sàng hơn trước nguy cơ bị kiện PVTM ở các thị trường nước ngoài.
Phòng vệ thương mại (PVTM) ngày càng khẳng định vai trò là công cụ hỗ trợ các ngành sản xuất, doanh nghiệp (DN) trong nước trong quá trình hội nhập, nhất là trong quá trình tự do hóa mạnh mẽ như hiện nay.
Sau khi Bộ Công Thương có quyết định chính thức áp thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp đối với đường mía nhập khẩu có xuất xứ từ Thái Lan (Quyết định 1578/QĐ-BCT, ngày 15/6/2021), một số tờ báo của Việt Nam mới đây dẫn báo chí tại Thái Lan đưa tin, Bộ Thương mại Thái Lan sẽ yêu cầu Việt Nam xem xét lại quyết định nêu trên. Trong đó, cho rằng, vẫn còn một số điều không chắc chắn, chẳng hạn như thiệt hại gây ra bởi các sản phẩm đường của Thái Lan tại Việt Nam...
Số lượng các vụ việc, chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM), gian lận xuất xứ nhằm vào hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam đang có dấu hiệu tăng lên thời gian gần đây. Dự kiến nguy cơ này tiếp tục gia tăng khi Việt Nam tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA).
Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ 5 tháng đầu năm 2021 đạt 6,63 tỷ USD, tăng 62% so với cùng kỳ năm 2020. Đặc biệt mặt hàng đồ nội thất phòng khách và phòng ăn bằng gỗ xuất khẩu rất khả quan và được dự báo có nhiều cơ hội tăng trưởng nhanh trong thời gian tới. Tuy nhiên, những rủi ro liên quan đến phòng vệ thương mại là vấn đề cần được doanh nghiệp chú trọng.
Việc áp thuế giải pháp phòng vệ thương mại như chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với đường mía Thái Lan hay biện pháp tự vệ đối mặt hàng phân bón của Việt Nam đã làm giảm tác động cạnh tranh đối với ngành sản xuất trong nước và giúp giá các mặt hàng này tăng lên, tạo điều kiện vực dậy sản xuất cho doanh nghiệp nội địa.
Ngày 15/6/2021, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định 1578/QĐ-BCT áp dụng thuế chống bán phá giá (CBPG) và thuế chống trợ cấp (CTC) chính thức đối với một số sản phẩm đường mía có xuất xứ từ Vương quốc Thái Lan.
Việc sử dụng và ứng phó các biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM) ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả của tiến trình thực thi cam kết trong các Hiệp định thương mại tự do (FTA) nói riêng và hội nhập kinh tế quốc tế nói chung của Việt Nam.
Ngày 1/6, Cơ quan Phòng vệ thương mại (TRA), một cơ quan độc lập mới có quyền hạn giúp bảo vệ các lợi ích kinh tế của Vương quốc Anh khỏi các hành vi thương mại quốc tế không công bằng, đã chính thức được ra mắt, ngay khi Anh bắt đầu đàm phán gia nhập Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).
Cùng với xu thế bảo hộ, dịch bệnh Covid-19 đang khiến thị trường tiêu thụ hàng hóa bị thu hẹp, vì vậy buộc các quốc gia đẩy mạnh hơn nữa công cụ phòng vệ thương mại nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong nước.
Trước áp lực cạnh tranh không lành mạnh từ đường nhập khẩu, đường lậu, gian lận thương mại… đe dọa "hủy diệt" sản xuất trong nước, Bộ Công Thương đã quyết định điều tra phòng vệ thương mại (PVTM), áp thuế tạm thời chống bán phá giá, chống trợ cấp đối với đường nhập khẩu từ Thái Lan. Đây là một quyết định đúng đắn, phù hợp pháp luật trong nước và thông lệ quốc tế, đã và đang tác động tích cực, góp phần giúp cho ngành mía đường Việt Nam hồi phục và phát triển trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Ngay sau khi Việt Nam chính thức thực thi cam kết tại Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA), hàng rào hạn ngạch thuế quan nhập khẩu đường từ ASEAN được dỡ bỏ, làn sóng đường nhập khẩu từ Thái Lan đã tràn vào Việt Nam như “thác đổ” với giá rẻ chỉ bằng giá sản xuất nguyên liệu mía, do được Chính phủ Thái Lan trợ cấp, bán phá giá, đã khiến cho ngành mía đường Việt Nam phải đứng trước nguy cơ bị “hủy diệt”.
Do chính sách bảo hộ của một số thị trường cũng như ảnh hưởng từ tình hình kinh tế thế giới vẫn gặp nhiều khó khăn, số lượng các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại ở cả hai chiều xuất khẩu và nhập khẩu dự kiến cũng sẽ lớn hơn trong giai đoạn sắp tới. Theo đó, các ngành sản xuất, doanh nghiệp (DN) xuất khẩu Việt Nam sẽ đứng trước những thách thức mới trong khi nguồn lực để ứng phó với các vụ điều tra còn rất hạn chế.
Trong những năm gần đây, Việt Nam đã bắt đầu chủ động sử dụng công cụ phòng vệ thương mại để thiết lập môi trường cạnh tranh công bằng và bảo vệ lợi ích chính đáng của ngành sản xuất trong nước.
Nhiều mặt hàng xuất khẩu Việt Nam đối mặt với các vụ kiện phòng vệ thương mại, trong đó có mặt hàng thép trong thời gian qua là điều tất yếu, không thể tránh khỏi khi tham gia quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Đặc biệt, hiện đang có xu hướng kiện chùm, kiện domino với nhiều mặt hàng xuất khẩu.
Bộ Công Thương vừa ra thông báo đề nghị các doanh nghiệp đáp ứng các điều kiện được miễn trừ nộp hồ sơ đề nghị miễn trừ áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại thuộc đối với các sản phẩm phân bón, thép nhập khẩu trong 3 vụ việc năm 2020.
Trước dự báo xu hướng bảo hộ thương mại trên thế giới gia tăng trong năm 2021, Bộ Công Thương sẽ đẩy mạnh các biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM) phù hợp với luật lệ và cam kết quốc tế. Đây là chia sẻ của ông Lê Triệu Dũng – Cục trưởng Cục PVTM - với phóng viên Báo Công Thương.
Thời gian qua, Việt Nam đã và đang phát huy vai trò của các biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM) như một công cụ để bảo đảm môi trường thương mại công bằng nhằm ngăn chặn tác động tiêu cực của hàng hóa xuất nhập khẩu. Bên cạnh những cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) mang lại, hiện doanh nghiệp đang phải đối diện nhiều hơn với các vụ kiện phòng vệ thương mại. Để hiểu hơn về vấn đề này, Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với Luật sư Trần Xuân Tiền – Trưởng văn phòng Luật sư Đồng Đội.
Thời gian gần đây, số vụ việc về điều tra, áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại được Bộ Công Thương đẩy mạnh, qua đó đã tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng, bảo vệ nhiều ngành sản xuất trong nước, người lao động, nông dân.
Tin Khu Vực 
