Thuốc lá điện tử

Cục Quản lý thị trường (QLTT) Hà Nội vừa phối hợp với Công an Thành phố Hà Nội đột kích kiểm tra và phát hiện một cơ sở đang kinh doanh hàng ngàn sản phẩm thuốc lá điện tử nhập lậu.

Việc tuyên truyền tác hại của thuốc lá, vận động cai bỏ thuốc lá vẫn đang được thực hiện đồng bộ và tích cực tại những quốc gia có tỷ lệ hút thuốc lá cao. Tuy nhiên, những năm gần đây, trước sự xuất hiện của các sản phẩm thuốc lá không khói (thuốc lá thế hệ mới), việc tuyên truyền phòng chống thuốc lá đã và đang được thực hiện theo đường lối cực đoan với những định kiến thay vì dựa trên khoa học.

Các tổ chức phòng chống thuốc lá đã góp phần hỗ trợ chính phủ các quốc gia trong công tác tuyên truyền tác hại, vận động cai bỏ thuốc lá cùng nhiều hoạt động liên quan đến chăm sóc y tế cộng đồng. Tuy nhiên, hoạt động tài trợ của các tổ chức này đã có sự lấn sân khi tác động vào chính sách của các nước đối với những sản phẩm thuốc lá không khói.

Nhiều năm qua, các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá làm nóng dù chưa được cấp phép nhưng nguồn cung ứng cho thị trường tại Việt Nam lại rất dồi dào từ nguồn hàng lậu, xách tay. Đến nay, chỉ có thuốc lá làm nóng là chịu kiểm soát của Luật phòng, chống tác hại thuốc lá, do có chứa nguyên liệu thuốc lá. Do vậy, việc quản lý sản phẩm này cần được thúc đẩy sớm để đẩy nhanh công tác phòng chống buôn lậu và ngăn ngừa giới trẻ tiếp cận với các sản phẩm thuốc lá khả thi và hiệu quả.

Hơn 31.000 điếu thuốc lá điện tử, 2.200 lọ tinh dầu thuốc điện tử và 58 máy hút điếu thuốc lá điện tử nhập lậu đã bị Cục Quản lý thị trường Hà Nội thu giữ tại một cơ sở kinh doanh thuốc lá điện tử ở quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

12 nhà sáng tạo giành chiến thắng trong cuộc thi “Phòng, chống tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng” do Bộ Y tế phối hợp với Tổ chức HealthBridge Canada, Tổ chức chiến dịch vì trẻ em không thuốc lá và TikTok tổ chức đã được công bố mới đây.

Khi cấp phép kinh doanh các sản phẩm thuốc lá làm nóng, các quốc gia như Mỹ, Anh, Nhật, Đức… đều có giải pháp kiểm soát nhằm hạn chế khả năng tiếp cận của giới trẻ. Trái với những quan ngại, dữ liệu thống kê cho thấy, tỷ lệ giới trẻ sử dụng các sản phẩm thuốc lá làm nóng dù vẫn có nhưng thấp hơn rất nhiều so với thuốc lá điếu hoặc đều là những đối tượng đã từng sử dụng thuốc lá trước đó. Việc áp dụng phương thức kiểm soát hiệu quả đã góp phần quan trọng vào việc ngăn giới trẻ tiếp cận các sản phẩm này.

Hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá (31/5/2021), Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá (từ ngày 25 - 31/5/2021) đã được triển khai trên khắp cả nước nhằm khuyến cáo tác hại của thuốc lá và giúp người dân tìm giải pháp để loại trừ thuốc lá vì sức khỏe.

Thuốc lá điếu đã cướp đi hàng triệu sinh mạng trên khắp thế giới và mang lại nhiều gánh nặng xã hội cho các quốc gia và đã đến lúc người hút thuốc cần có một sự lựa chọn tốt hơn trong tiến trình giảm thiểu tác hại thuốc lá và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Dù đã dùng nhiều biện pháp nhằm giảm nhu cầu tiêu thụ thuốc lá như tăng thuế, tuyên truyền, cảnh báo, áp dụng các biện pháp chế tài… nhưng báo cáo gần nhất cho thấy mục tiêu giảm 30% tỷ lệ người hút thuốc lá vào năm 2025 do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đặt ra vẫn không thể đạt được như kỳ vọng. Đến nay, đã có nhiều số liệu tổng kết từ các quốc gia cho thấy có sự chênh lệch rõ nét về tính hiệu quả giữa các quốc gia thực hành theo hướng dẫn của WHO và các nước quyết định chính sách kiểm soát thuốc lá của quốc gia dựa trên cơ sở thực tiễn và khoa học.

Hiện nay, đã có 64 nước trên toàn cầu thương mại hóa thuốc lá làm nóng, trong đó có hơn 2/3 quốc gia nằm trong Công ước Khung về Kiểm soát Thuốc lá (Framework Convention on Tobacco Control – FCTC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Điều này cho thấy, một phần đáng kể các nước tham gia FCTC đã thay đổi chiến lược nhằm đẩy nhanh tiến độ giảm tác hại do thuốc lá điếu gây ra, mặc dù WHO hiện chưa hoàn toàn nhìn nhận về sự phù hợp các sản phẩm thuốc lá không khói đối với sức khỏe cộng đồng.

“Nếu chấp nhận giải pháp giảm thiểu tác hại thuốc lá, đến năm 2030 sẽ tạo ra những khác biệt lớn giúp giảm thiểu gánh nặng bệnh tật” - Giáo sư danh dự Robert Beaglehole của trường Đại học Auckland, New Zealand và là cựu Giám đốc Bộ phận Bệnh Mạn tính và Khuyến cáo về Sức khỏe của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã dự đoán.

Chiều ngày 16/4, Đội Quản lý thị trường (QLTT) số 17 (Cục QLTT Hà Nội) phối hợp với Phòng 6, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C05), Công an TP. Hà Nội phát hiện gần 14.000 lọ tinh dầu thuốc lá điện tử không rõ nguồn gốc xuất xứ tại lô 20 Phạm Hùng, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội.

Tại Việt Nam, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong giới trẻ đang gia tăng nhanh chóng. Trước thực trạng này, UBND thành phố Hà Nội vừa yêu cầu tăng cường kiểm tra, ngăn ngừa sử dụng các sản phẩm thuốc lá mới này.

Việc lựa chọn được loại hình sản phẩm có khả năng giảm thiểu mức độ phơi nhiễm của cơ thể người với các chất hóa học gây hại hoặc tiềm năng gây hại từ khói thuốc sẽ đặt kỳ vọng mang đến bầu không khí trong lành cho cộng đồng và cứu sống hàng triệu người. Đó là nguyện vọng của mỗi người dân và mỗi chính phủ vì một mục tiêu “giảm thiểu tác hại khói thuốc lá”.

Trong những ngày gần đây, lực lượng quản lý thị trường (QLTT) liên tiếp tạm giữ số lương lớn sản phẩm thuốc lá điện tử và thuốc lá điếu nhập lậu.

Sau khi Cục Quản lý Thực phẩm & Dược phẩm (FDA, Hoa Kỳ) cho phép thuốc lá nung nóng được tiếp thị như một “sản phẩm giảm thiểu tác hại”, cùng với việc đã có 63 quốc gia đang cho lưu hành sản phẩm này, nhiều chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực y tế tại Việt Nam đã có những đánh giá về những cơ sở khoa học xung quanh sản phẩm này.

Trong một thông cáo đăng tải vào tháng 07/2020, cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) thông báo cho phép sản phẩm thuốc lá làm nóng (chỉ những sản phẩm đệ trình lên FDA) được phép thương mại và công bố thông tin Sản phẩm thuốc lá giảm thiểu phơi nhiễm với các chất gây hại lên cơ thể so với thuốc lá điếu.

Dù hoàn toàn không được phép mua bán nhưng thuốc lá điện tử (thuốc lá thế hệ mới) đã hiện diện trên thị trường gần 4 năm nay theo đường xách tay và buôn lậu. Chính vì thế, đã có nhiều hội thảo, ý kiến của các cơ quan quản lý với nhiều luận điểm đa chiều về việc cần sớm có chính sách quản lý các sản phẩm này. Vậy thực trạng thuốc lá điện tử ở Việt Nam như thế nào và các nước quản lý ra sao?

Buôn lậu thuốc lá điện tử và thuốc lá làm nóng (thuốc lá nung nóng), hay còn được gọi chung là “thuốc lá thế hệ mới” - hiện đang “nóng” vì lợi nhuận hấp dẫn và thậm chí hấp dẫn hơn cả buôn lậu thuốc lá điếu.

Tỷ lệ hút thuốc lá điện tử trong thanh thiếu niên từ 1,1% năm 2015 tăng lên đến 2,6% trong năm 2019. Thuốc lá điện tử lậu đã và đang xâm nhập vào học đường trong nhiều hình tướng, bất chấp những nỗ lực ngăn giới trẻ tiếp xúc sớm với khói thuốc và nicotin. Phải chăng đây là hệ quả của tình trạng buôn lậu sản phẩm thuốc lá thế hệ mới?

Kiểm tra đột xuất 3 địa điểm, Cục Quản lý thị trường (QLTT) Đà Nẵng đã phát hiện và tạm giữ 3.459 đơn vị sản phẩm liên quan đến thuốc lá điện tử không rõ nguồn gốc xuất xứ, không có hóa đơn chứng từ. Đáng chú ý, theo ghi nhận của Cục QLTT Đà Nẵng, đối tượng mua và sử dụng các sản phẩm này phần lớn là các em học sinh độ tuổi từ 12 – 18.

Tình hình buôn lậu thuốc lá những ngày cận Tết tại khu vực miềm Nam diễn biến phức tạp và gia tăng. Đây là nhận định từ các cơ quan chống buôn lậu và một kế hoạch chi tiết về tăng cường kiểm tra, kiểm soát thuốc lá lậu trên địa bàn đã được kích hoạt thực hiện trước, trong và sau Tết.

Một hội thảo trực tuyến toàn cầu kéo dài 2 ngày về ngành công nghiệp thuốc lá vừa được tổ chức mới đây tại Anh đã ghi nhận những ý kiến trái chiều xung quanh chính sách quản lý thuốc lá thế hệ mới.

Ngày 29/12/2020, Đội Quản lý thị trường (QLTT) số 1 - Cục QLTT Hà Nội đã phối hợp với Phòng PA05 - Công an TP. Hà Nội, thành viên Tổ công tác 368 – Tổng cục QLTT và Đội QLTT số 16 phát hiện một cơ sở kinh doanh hơn 10.000 sản phẩm thuốc lá điện tử trên mạng xã hội.

Ngày 26 tháng 12 năm 2020, tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Ban chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phối hợp với Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) và Tổ chức Y tế toàn cầu Vital Strategies, chính thức phát động Chiến dịch “Thanh niên Việt Nam nói không với thuốc lá và thuốc lá điện tử”.

Đội Quản lý thị trường số 1 - Cục Quản lý thị trường Hà Nội vừa phát hiện, thu giữ gần 5.000 điếu thuốc lá điện tử các loại, hơn 10.000 quả bóng cao su (dùng để đựng khí N2O), 19 bình có khí N2O và 24 vỏ bình không có khí N2O, được rao bán trên mạng xã hội.

Thời gian gần đây, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng xuất hiện khá nhiều trên thị trường, chủ yếu nhập lậu và kinh doanh bất hợp pháp. Tuy nhiên, chưa có văn bản quy phạm pháp luật nào liên quan đến việc xử lý sản phẩm này, khiến các cơ quan chức năng gặp nhiều lúng túng.

Thời gian gần đây, thuốc lá điện tử, thuốc lá nóng xuất hiện khá nhiều trên các kênh khác nhau, chủ yếu nhập lậu và kinh doanh bất hợp pháp. Tuy nhiên, hiện nay chưa có văn bản quy phạm pháp luật nào liên quan đến việc xử lý sản phẩm này, khiến các cơ quan chức năng gặp khá nhiều lúng túng, chủ yếu chỉ gộp chung vào loại hàng hóa do nước ngoài sản xuất, không có hóa đơn chứng minh nguồn gốc xuất xứ.

Mặc dù pháp luật hiện hành chưa cho phép kinh doanh thương mại nhưng thuốc lá thế mới đang được bày bán và sử dụng khá phổ biến tại Việt Nam. Sản phẩm thuốc lá thế hệ mới vì sao “mê hoặc” nhiều người tham gia buôn bán và sử dụng ngày càng nhiều như vậy.