Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu gỗ

Kim ngạch XK sản phẩm gỗ liên tục tăng trưởng thời gian qua

Thách thức không nhỏ

Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, 9 tháng đầu năm, kim ngạch XK gỗ và các sản phẩm gỗ đạt 4,9 tỷ USD, tăng 9,3% so với cùng kỳ. Sau tháng 1 suy giảm nhẹ, XK gỗ đạt mức tăng trưởng liên tục từ tháng 2 đến nay.

Mỹ là thị trường nhập khẩu gỗ (chủ yếu là đồ nội thất) lớn nhất của Việt Nam, kim ngạch tăng đều qua các năm. Nguyên nhân do Trung Quốc – quốc gia XK gỗ hàng đầu vào Mỹ đang suy giảm kim ngạch do bị áp thuế chống bán phá giá. Bên cạnh đó, DN FDI của Mỹ tại Việt Nam tương đối nhiều - đây là “địa chỉ” tiêu thụ đồ gỗ tương đối lớn cho các công ty mẹ tại thị trường Mỹ.

Tại cuộc họp tháo gỡ khó khăn cho XK những tháng cuối năm 2015 diễn ra mới đây, ông Cao Xuân Thanh – Chánh văn phòng Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam - cho biết: Tăng trưởng XK gỗ từ đầu năm đến nay tuy có nhiều điểm sáng nhưng cũng là thách thức không nhỏ đối với ngành gỗ. Do vấp phải những vụ kiện chống bán phá giá tại Mỹ nên nhiều DN Trung Quốc bỏ lại thị trường. DN gỗ Việt Nam tận dụng cơ hội này, đẩy mạnh XK hàng sang thị trường Mỹ. Tuy nhiên, XK ồ ạt gây khó khăn cho công tác quản lý giá khiến DN có thể đối mặt với việc bị kiện chống bán phá giá. Ngoài ra, nền kinh tế nước ta chưa được công nhận là nền kinh tế thị trường nên Mỹ chưa công nhận chi phí giá thành hàng hóa XK. Đây là cơ sở để họ áp thuế chống bán phá giá.

Khai phá thị trường mới

Để hạn chế tối đa việc DN trong nước phải đối mặt với các biện pháp phòng vệ thương mại, ông Cao Xuân Thanh cho hay, một mặt, Bộ Công Thương cần tích cực hỗ trợ DN nâng cao kiến thức về phòng vệ thương mại; mặt khác, DN cần nỗ lực đa dạng hóa thị trường XK.

Với hàng loạt hiệp định thương mại đã và sắp được ký kết, việc mở rộng thị trường cho XK gỗ là hoàn toàn khả thi. Đơn cử như với thị trường Nga, đầu những năm 90, XK gỗ sang Nga chủ yếu thông qua hợp đồng trả nợ hay hàng đổi hàng. Gần đây, hoạt động này ít được thực hiện hơn. Do Nga là thị trường lớn và đầy tiềm năng nên Hiệp hội Gỗ và Lâm Sản đang thúc đẩy DN XK sang thị trường này thông qua nhiều hoạt động động xúc tiến thương mại…

Ngoài ra, khó khăn lớn khi TPP và FTA Việt Nam – EU chính thức được ký kết là vấn đề nguyên liệu. Các quốc gia tham gia hiệp định đòi hỏi xuất xứ hàng hóa rất chặt chẽ. Theo ông Cao Xuân Thanh, nước ta có 4 triệu ha rừng, nếu đưa ra được chính sách khuyến khích bà con trồng rừng phù hợp, nguồn nguyên liệu gỗ sẽ hết sức dồi dào.

Liên quan đến vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh khẳng định: Để hỗ trợ DN đối phó với các vụ kiện chống bán phá giá, Bộ Công Thương đã và sẽ tích cực tổ chức các lớp tập huấn, nâng cao năng lực phòng vệ thương mại cho DN. Tuy nhiên, DN cũng phải tự bảo vệ mình bằng cách nỗ lực xây dựng thương hiệu gỗ đủ mạnh, đủ khả năng cạnh tranh và định hướng XK cho cả ngành gỗ trong giai đoạn tới.