Tin Khu Vực 
Mở rộng dư địa cho nhiên liệu sinh học
Tái cơ cấu ngành Công Thương không chỉ được thể hiện qua sự chuyển dịch của công nghiệp chế biến, chế tạo, thương mại hay xuất nhập khẩu. Một trong những chuyển động quan trọng khác đang diễn ra ngay trong ngành năng lượng là đa dạng hóa nguồn cung và phát triển các dạng năng lượng sạch hơn.
Trong quá trình đó, nhiên liệu sinh học đang trở thành một mắt xích đáng chú ý. Quyết định số 165/QĐ-TTg ngày 28/2/2023 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án tái cơ cấu ngành Công Thương giai đoạn đến năm 2030 đã xác định rõ yêu cầu cơ cấu lại ngành năng lượng theo hướng phát triển đồng bộ, hợp lý và đa dạng hóa các loại hình năng lượng; ưu tiên khai thác, sử dụng hiệu quả các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng mới, năng lượng sạch, đồng thời khai thác và sử dụng tối ưu, tiết kiệm các nguồn năng lượng hóa thạch trong nước. Đề án cũng đặt mục tiêu tỷ trọng năng lượng tái tạo trong tổng cung năng lượng sơ cấp đạt khoảng 15-20% vào năm 2030.
Nhìn từ định hướng đó, phát triển nhiên liệu sinh học không phải chính sách tách rời mà nằm trong tiến trình tái cơ cấu nguồn năng lượng của Việt Nam. Nếu điện gió, điện mặt trời hay những dạng năng lượng mới đang làm thay đổi cơ cấu nguồn điện, thì nhiên liệu sinh học tạo ra sự chuyển dịch ngay trong lĩnh vực nhiên liệu lỏng. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các sản phẩm có nguồn gốc dầu mỏ, một phần nhu cầu năng lượng cho giao thông có thể được thay thế bằng nhiên liệu được sản xuất từ nguyên liệu tái tạo.
Nhiên liệu sinh học đang trở thành một mắt xích quan trọng trong tái cơ cấu ngành Công Thương.
Từ ngày 1/6/2026, theo Thông tư số 50/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam, xăng không chì theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia phải được phối trộn, pha chế thành xăng E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên phạm vi cả nước.
Việc triển khai E10 trên phạm vi toàn quốc có thể được nhìn nhận là một bước đi cụ thể trong quá trình thực hiện định hướng đa dạng hóa nguồn năng lượng, thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học và chuyển dịch năng lượng được đặt ra trong Đề án tái cơ cấu ngành Công Thương.”
E10 là xăng được phối trộn với khoảng 10% ethanol nhiên liệu. Việc bổ sung ethanol giúp thay thế một phần xăng khoáng trong mỗi lít nhiên liệu tiêu thụ. Nếu được triển khai với quy mô lớn và nguồn cung ổn định, lượng nhiên liệu có nguồn gốc sinh học tham gia vào thị trường sẽ tăng lên, qua đó từng bước thay đổi cơ cấu tiêu thụ nhiên liệu trong giao thông. Sự thay đổi đó có ý nghĩa trước hết ở việc đa dạng hóa nguồn năng lượng.
Quyết định số 165/QĐ-TTg cũng xác định phát triển ngành năng lượng nhanh, bền vững, đi trước một bước so với phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời tăng cường đa dạng hóa nguồn cung năng lượng trong nước để bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia. Trong khi dầu mỏ và sản phẩm xăng dầu chịu ảnh hưởng lớn từ biến động thị trường quốc tế, nhiên liệu sinh học mở thêm hướng tạo nguồn từ chính nền kinh tế trong nước.
Ethanol có thể được sản xuất từ sắn, mía, ngô cùng nhiều loại nguyên liệu sinh khối và phụ phẩm nông nghiệp. Khi hình thành được chuỗi sản xuất ổn định từ vùng nguyên liệu đến chế biến và phối trộn, nhiên liệu sinh học có thể bổ sung thêm một cấu phần cho nguồn cung năng lượng, qua đó giảm mức độ phụ thuộc tuyệt đối vào nhiên liệu hóa thạch.
Ở góc độ này, phát triển nhiên liệu sinh học vừa là câu chuyện xanh hóa, vừa gắn với yêu cầu tự chủ hơn về năng lượng. Đây cũng là một trong những điểm cốt lõi của tái cơ cấu ngành Công Thương khi không chỉ tăng quy mô cung ứng, mà phải làm cho cơ cấu nguồn cung đa dạng hơn, khả năng chống chịu tốt hơn và phù hợp hơn với xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, tái cơ cấu nguồn năng lượng không đơn thuần là thay một loại nhiên liệu bằng một loại nhiên liệu khác. Điều quan trọng hơn là hình thành được chuỗi giá trị mới phía sau loại nhiên liệu đó.
Phát triển nhiên liệu sinh học kéo theo nhu cầu tổ chức vùng nguyên liệu, thu mua, vận chuyển, sản xuất ethanol, tồn trữ, phối trộn và phân phối. Nếu chuỗi này được xây dựng hiệu quả, giá trị tạo ra không chỉ nằm ở ngành xăng dầu mà còn lan sang nông nghiệp, công nghiệp chế biến, logistics và hệ thống thương mại.
Đây chính là điểm giao giữa tái cơ cấu ngành năng lượng với tái cơ cấu sản xuất công nghiệp. Thay vì nhập khẩu hoặc tiêu thụ hoàn toàn một loại nhiên liệu truyền thống, việc phát triển ethanol trong nước tạo thêm nhu cầu đầu tư vào nhà máy, công nghệ, kho bể, thiết bị phối trộn và hệ thống kiểm soát chất lượng. Từ đó, thị trường mới có thể hình thành cho doanh nghiệp trong các lĩnh vực chế biến nông sản, hóa chất, cơ khí, vận tải và phân phối năng lượng.
Xanh hóa năng lượng từ E10
Đối với doanh nghiệp xăng dầu, quá trình chuyển đổi cũng tạo ra những thay đổi đáng kể. Từ khi E10 được triển khai trên toàn quốc, doanh nghiệp không chỉ phải bảo đảm đủ xăng khoáng mà còn phải chủ động nguồn ethanol, năng lực pha chế, hệ thống kho chứa, vận chuyển và kiểm soát chất lượng nhiên liệu. Nói cách khác, xanh hóa nhiên liệu đồng thời buộc doanh nghiệp phải tái cấu trúc một phần chuỗi cung ứng.
Những chuyển động đó phù hợp với tinh thần của Quyết định số 165/QĐ-TTg về hình thành thị trường năng lượng đồng bộ, cạnh tranh, minh bạch, đa dạng hóa hình thức sở hữu và phương thức kinh doanh; khuyến khích các thành phần kinh tế, đặc biệt là khu vực tư nhân tham gia phát triển năng lượng.
Nhiên liệu sinh học đang từng bước khẳng định vai trò trong quá trình xanh hóa năng lượng.
Từ E5 đến E10, sự thay đổi về tỷ lệ ethanol có thể chỉ được tính bằng vài phần trăm. Nhưng nếu nhìn từ yêu cầu tái cơ cấu ngành Công Thương, phía sau đó là sự dịch chuyển lớn hơn từ nhiên liệu hóa thạch sang đa dạng hóa nguồn năng lượng; từ nhập khẩu và khai thác tài nguyên sang gia tăng sản xuất từ nguồn tái tạo trong nước; từ chuỗi cung ứng xăng dầu truyền thống sang chuỗi giá trị có sự tham gia của nông nghiệp, công nghiệp chế biến và công nghệ.
Quyết định số 165/QĐ-TTg đã xác định rõ hướng tái cơ cấu ngành năng lượng là phát triển đồng bộ, đa dạng hóa nguồn cung, ưu tiên năng lượng tái tạo, năng lượng sạch và sử dụng tối ưu nguồn năng lượng hóa thạch. Trong bức tranh đó, nhiên liệu sinh học là mảnh ghép có quy mô chưa lớn nhưng mang nhiều ý nghĩa. Khi E10 được triển khai trên phạm vi toàn quốc, nhiên liệu sinh học đã bước thêm một bước từ chương trình khuyến khích sang cấu phần thực tế của thị trường năng lượng.
Chặng đường phía trước vẫn phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu, công nghệ, giá thành và năng lực tổ chức thị trường. Nhưng nếu xây dựng được chuỗi giá trị đủ mạnh, nhiên liệu sinh học có thể đóng góp đồng thời vào 3 mục tiêu là bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và thúc đẩy chuyển dịch theo hướng xanh hơn.
Đó cũng là biểu hiện cụ thể của quá trình tái cơ cấu ngành Công Thương khi không chỉ tạo ra nhiều năng lượng hơn cho nền kinh tế, mà từng bước thay đổi cách năng lượng được sản xuất, phân phối và sử dụng theo hướng hiệu quả, tự chủ và bền vững hơn.
Nhìn xa hơn, giá trị của nhiên liệu sinh học không chỉ nằm ở tỷ lệ ethanol được phối trộn trong mỗi lít xăng, mà ở khả năng tạo ra hướng chuyển dịch mới cho cả chuỗi năng lượng. Từ vùng nguyên liệu, công nghệ chế biến đến hạ tầng phân phối và thị trường tiêu dùng, mỗi mắt xích được hoàn thiện sẽ góp phần làm cho hệ thống năng lượng của Việt Nam linh hoạt hơn, xanh hơn và có khả năng tự chủ tốt hơn.
Trong tiến trình tái cơ cấu ngành Công Thương, điều quan trọng không chỉ là thay đổi cơ cấu giữa các ngành, mà còn là nâng chất lượng tăng trưởng ngay trong từng lĩnh vực. Với nhiên liệu sinh học, đó là quá trình chuyển từ khai thác và tiêu thụ nhiên liệu truyền thống sang sử dụng ngày càng nhiều hơn các nguồn nguyên liệu tái tạo; từ phụ thuộc vào bên ngoài sang gia tăng năng lực sản xuất trong nước; từ chuỗi cung ứng đơn tuyến sang hệ sinh thái có sự tham gia của nông nghiệp, công nghiệp chế biến, logistics và phân phối hiện đại.
Từ E5 đến E10, nhiên liệu sinh học đang từng bước mở rộng vai trò trong cơ cấu năng lượng, góp phần đa dạng hóa nguồn cung, nâng cao tính tự chủ và thúc đẩy sử dụng năng lượng theo hướng xanh hơn. Đây cũng là chuyển động tích cực trong tiến trình tái cơ cấu ngành Công Thương, khi mục tiêu phát triển không chỉ hướng tới bảo đảm đủ năng lượng cho nền kinh tế, mà còn ngày càng chú trọng hiệu quả, bền vững và giá trị gia tăng trong toàn bộ chuỗi năng lượng.
Nhiên liệu sinh học đang mở rộng vai trò trong cơ cấu năng lượng, góp phần đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch và thúc đẩy xanh hóa ngành Công Thương.